HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA: PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP SINH THÁI, XANH, TUẦN HOÀN GẮN VỚI BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG, THÍCH ỨNG VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN BỀN VỮNG

Chiều ngày 30/09/2026, tại tỉnh Ninh Bình, Ban Tuyên giáo Trung ương phối hợp cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Tỉnh ủy Ninh Bình đã tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia: “Phát triển nông nghiệp sinh thái, xanh, tuần hoàn gắn với bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển nông thôn bền vững”.

Sự kiện quy tụ hơn 200 đại biểu là lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương, đại diện Ban Tuyên giáo, Sở Nông nghiệp và Môi trường của 15 tỉnh, thành phố phía Bắc, cùng đông đảo các chuyên gia, nhà khoa học từ các viện nghiên cứu, trường đại học, hội chuyên ngành và các hợp tác xã, doanh nghiệp tiêu biểu. Hội thảo tập trung làm rõ căn cứ lý luận, thực tiễn và lộ trình triển khai Nghị quyết số 19-NQ/TW về nông nghiệp, nông dân, nông thôn và Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Hiện trạng nông nghiệp Việt Nam: Dù các mô hình nông nghiệp xanh, hữu cơ, giảm phát thải đã đạt được nhiều kết quả kỹ thuật bước đầu, song quy mô vẫn còn nhỏ lẻ, phân tán giữa nghiên cứu, sản xuất, logistics và thị trường. Kinh tế tuần hoàn phần lớn mới dừng lại ở từng công đoạn; thiếu vùng nguyên liệu tập trung, cơ giới hóa đồng bộ, năng lực hợp tác xã còn hạn chế và chưa có bộ chỉ tiêu đo lường chuẩn hóa theo từng tiểu vùng sinh thái. Phát triển nông nghiệp sinh thái, xanh, tuần hoàn không còn là mô hình khuyến khích đơn thuần mà là con đường bắt buộc và yêu cầu sống còn để duy trì năng lực cạnh tranh khi thị trường quốc tế lẫn trong nước đang chuyển dịch mạnh mẽ sang đòi hỏi nguồn gốc minh bạch, phát thải thấp và trách nhiệm môi trường. Nông nghiệp hiện đại không thể đo đếm đơn thuần bằng năng suất, sản lượng mà phải chuyển sang kinh tế đa giá trị: tạo giá trị gia tăng, bảo vệ đất và nước, bảo tồn đa dạng sinh học, giảm phát thải và kiến tạo không gian sống chất lượng cho nông thôn.

Tại hội thảo, PGS. TS Đào Thế Anh – Chủ tịch Hội Khoa học Phát triển Nông thôn Việt Nam (PHANO) đã trình bày bài tham luận: “Phát huy lợi thế sinh thái vùng Đồng bằng sông Hồng trong phát triển nông nghiệp sinh thái, xanh, tuần hoàn”.

Ông khẳng định bản chất để phát huy hiệu quả lợi thế sinh thái vùng không nằm ở việc thay đổi kỹ thuật đơn lẻ, mà phải là một quá trình chuyển đổi có tổ chức, có sự tham gia, có học hỏi và dựa trên bằng chứng thực tiễn nhằm tạo tác động ở quy mô toàn vùng. Quá trình này đòi hỏi một bước chuyển dịch chiến lược sâu sắc từ tư duy cũ sang tư duy mới: chuyển từ mô hình sản xuất đơn lẻ sang chuyển đổi toàn diện hệ thống; từ kỹ thuật thuần túy sang học hỏi tri thức; từ thị trường tiêu thụ thụ động sang thị trường chủ động định hướng sản xuất; từ phân mảnh theo ngành dọc sang phối hợp liên ngành; từ chính sách hỗ trợ đơn lẻ sang chính sách kiến tạo môi trường chuyển đổi; và từ du lịch ngắm cảnh đơn thuần sang tiếp cận dịch vụ du lịch trải nghiệm gắn kết văn hóa ẩm thực bản địa.

Để quá trình chuyển đổi diễn ra thực chất, bài tham luận chỉ rõ 3 điểm nghẽn cốt lõi cần tháo gỡ: thiết lập cơ chế điều phối liên ngành với mục tiêu chung là chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm, hỗ trợ kịp thời các gói tài chính và tín dụng ưu đãi, cùng việc tập trung phục hồi sức khỏe đất và nước đang bị thoái hóa. Vượt qua các nút thắt này chính là chìa khóa để hiện thực hóa các giá trị cốt lõi của nông nghiệp sinh thái và nông nghiệp bền vững: khai thác tốt hơn các nguồn lực tự nhiên, tạo ra nhiều giá trị hơn từ cùng một hệ sinh thái (kết hợp du lịch, dinh dưỡng, thực phẩm an toàn...), đồng thời duy trì và phục hồi sức khỏe của hệ sinh thái nhằm bảo đảm sinh kế dài lâu cho người dân nông thôn.

Phát biểu kết luận, đồng chí Ngô Đông Hải, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương cho rằng, hội thảo đã làm rõ nhiều vấn đề về nhận thức, tư duy, yêu cầu, chính sách, tổ chức thực hiện và điều kiện để phát triển nông nghiệp sinh thái xanh, tuần hoàn gắn với bảo vệ môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu và phát triển nông thôn bền vững; khẳng định tính cấp bách và tất yếu chuyển sang nền nông nghiệp sinh thái, xanh, bền vững. Từ đó đặt ra yêu cầu khắc phục ngay các vấn đề tồn tại, phát huy cách làm mới, sáng tạo, phù hợp từng điều kiện cụ thể các tiểu vùng sinh thái. Đồng thời, phát huy vai trò động lực của khoa học công nghệ và chuyển đổi số; khẳng định vai trò của doanh nghiệp, hợp tác xã… và nhất là vai trò chủ thể của người dân trong phát triển nông nghiệp sinh thái.

Ảnh: Báo Ninh Bình