HỘI THẢO QUỐC TẾ: XÂY DỰNG KHẢ NĂNG CHỐNG CHỊU VÀ TỰ CHỦ CHIẾN LƯỢC CHO HỆ THỐNG LƯƠNG THỰC TRƯỚC CÁC KHỦNG HOẢNG ĐA CHIỀU

Trong hai ngày 29–30/10/2026, tại Hà Nội, Hội thảo quốc tế của Hội đồng Hợp tác Kinh tế Thái Bình Dương (PECC) đã diễn ra với chủ đề: “Building Food Resilience and Strategic Autonomy Facing Multi-Dimensional Crises in the Pacific Region” (Xây dựng khả năng chống chịu và tự chủ chiến lược cho hệ thống lương thực trước các cuộc khủng hoảng đa chiều ở khu vực Thái Bình Dương).

Trước bối cảnh các cuộc khủng hoảng phức hợp đang đan xen trên phạm vi toàn cầu — từ biến đổi khí hậu, xung đột địa chính trị, nguy cơ gián đoạn dịch bệnh đến biến động kinh tế và lạm phát giá lương thực — hệ thống lương thực, thực phẩm tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương đang đối mặt với những thách thức chưa từng có đối với tính ổn định, quyền tự chủ và an ninh lương thực.

Hội thảo quốc tế PECC 2026 được tổ chức nhằm phân tích sâu sắc bản chất của các cuộc khủng hoảng, nhận diện các điểm nghẽn dễ bị tổn thương mang tính hệ thống; từ đó chia sẻ các bài học thực tiễn, thảo luận cơ chế hợp tác khu vực và đề xuất khung chính sách thuận lợi để kiến tạo các hệ thống lương thực tự chủ và có khả năng chống chịu cao.

Cách tiếp cận mang tính hệ thống: Hội thảo mở rộng góc nhìn vượt ra ngoài việc tiếp cận lương thực đơn thuần, đặt trọng tâm vào vai trò của chủ quyền lương thực (khả năng cộng đồng tự chủ trong sản xuất, phân phối và tiêu dùng) theo hướng phù hợp văn hóa, bền vững sinh thái và hiệu quả kinh tế.

Đối thoại đa bên và chuyển đổi công bằng: Sự kiện quy tụ các nhà hoạch định chính sách, đại diện các tổ chức quốc tế (PECC, CIRAD, FFTC, Viện Veolia...), các nhà ngoại giao, chuyên gia, viện trường (Học viện Ngoại giao, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, Đại học Cần Thơ, Đại học Kinh tế Quốc dân...), doanh nghiệp và các tổ chức xã hội, bảo đảm các giải pháp ứng phó khủng hoảng không làm gia tăng bất bình đẳng xã hội.

Chương trình nghị sự toàn diện: Diễn ra xuyên suốt hai ngày với các phiên thảo luận chuyên sâu: nhận diện các động lực thúc đẩy khủng hoảng; các giải pháp đổi mới sáng tạo xây dựng chủ quyền lương thực (nông nghiệp thông minh, lúa phát thải thấp, chuỗi giá trị bản địa); và quy mô hóa tác động thông qua tài chính đổi mới, chính sách thúc đẩy và ngoại giao lương thực.

Tại hội thảo, PGS. TS Đào Thế Anh – Chủ tịch Hội Khoa học Phát triển Nông thôn Việt Nam (PHANO) cùng các đồng tác giả đến từ Liên minh Bioversity International – CIAT (Huỳnh Thị Thanh Tuyền, Nguyễn Minh Quốc) đã có bài tham luận với tiêu đề: “Enhancing resilience of food systems in Viet Nam: How implementing the National Action Plan on Food Systems Transformation (NAP-FST) can contribute” (Tăng cường khả năng chống chịu của hệ thống lương thực tại Việt Nam: Đóng góp từ việc thực hiện Kế hoạch Hành động Quốc gia Chuyển đổi Hệ thống Lương thực Thực phẩm). Bài trình bày tập trung vào 5 trọng tâm: 
1. Làm rõ bản chất của "khả năng chống chịu" (Resilience) trong bối cảnh Việt Nam:

Không đánh đồng khái niệm chống chịu với tính bền vững thông thường, bài tham luận chỉ rõ: tính bền vững là quản lý và sử dụng tài nguyên ổn định, thông minh; còn khả năng chống chịu là năng lực linh hoạt thích ứng và phục hồi trước các cú sốc. Khả năng chống chịu của hệ thống gồm 3 cấp độ: Chống chịu và hấp thu cú sốc $\rightarrow$ Thích ứng và phục hồi $\rightarrow$ Chuyển đổi hệ thống khi vượt quá ngưỡng chịu đựng để vươn lên công bằng hơn (Bounce forward). Đồng thời, bài trình bày phân tích đa chiều câu hỏi: Chống chịu cái gì? Chống chịu trước điều gì? và Chống chịu cho ai? (đặc biệt nhấn mạnh bảo vệ nông hộ nhỏ, đồng bào thiểu số, phụ nữ và cư dân dễ bị tổn thương).
2. Đúc kết 6 nguyên tắc xây dựng hệ thống chống chịu từ thực tiễn Việt Nam và Đưa ra các dẫn chứng thực tế giàu sức thuyết phục: Duy trì tính đa dạng và nguồn dự phòng, Quản trị tính kết nối, 

Theo dõi các biến động chậm, Học hỏi và thử nghiệm, Mở rộng sự tham gia và Chia sẻ quản trị. 

3. Đối chiếu nguyên tắc Kế hoạch Hành động Quốc gia (Quyết định 300/QĐ-TTg) với khả năng chống chịu: Tham luận đã kết nối trực tiếp 3 nguyên tắc của Kế hoạch chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm Việt Nam (NAP-FST) với các nguyên tắc chống chịu:

• Minh bạch (Transparency): Truy xuất nguồn gốc và chia sẻ dữ liệu giúp phát hiện sớm các cú sốc.
• Trách nhiệm (Responsibility): Mở rộng sự tham gia và chia sẻ quản trị giữa nông dân, doanh nghiệp, người tiêu dùng và Nhà nước để chia sẻ rủi ro.
• Bền vững (Sustainability): Nông nghiệp sinh thái, quản lý đất và nước tạo lớp đệm vững chắc trước các áp lực môi trường dài hạn.

4. Bộ giải pháp tích hợp từ thực địa tại Sơn La và Đồng Tháp (2024–2026):

Minh chứng sinh động qua Quy trình hỗ trợ ra quyết định chuyển đổi (FSDS): phát triển các mô hình nông nghiệp sinh thái (hữu cơ, nông lâm kết hợp, chuỗi lúa – sen – cá) song hành với các sáng kiến dinh dưỡng lành mạnh (ngân hàng thực phẩm, chuỗi cung ứng ngắn do nông dân làm chủ).

5. Đề xuất 6 ưu tiên hành động cho giai đoạn tiếp theo:

Đề xuất lộ trình cụ thể nhằm xây dựng hệ thống lương thực vững chắc hơn sau khủng hoảng: đưa chỉ số chống chịu vào đánh giá NAP-FST; đa dạng hóa sản xuất sinh thái; chuẩn hóa an toàn thực phẩm – giảm thất thoát; giảm thiểu rủi ro cho nhóm yếu thế; đầu tư công nghệ chế biến – chuỗi lạnh; và huy động tài chính gắn với các nền tảng đa bên (FST-Partnership, ALiSEA).

Các đại biểu chụp ảnh kỷ niệm tại Hội thảo

#PHANO #PECC #DAV #FoodResilience #NAPFST #DaoTheAnh #Agroecology #FoodSystemsTransformation #APEC2027