Chuyển đổi Hệ thống Lương thực thực phẩm minh bạch, trách nhiệm, bền vững ở Việt Nam: Kết hợp chặt chẽ Chuyển đổi nông nghiệp sinh thái và Chế độ ăn lành mạnh

Ngày 22/12/2024, Tổng Bí thư Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về Đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Đây là một động lực rất lớn đối với các nhà khoa học, các nhà làm công tác phát triển thành viên của Hội khoa học phát triển nông thôn (PHANO). Nhân dịp năm mới Ất Tỵ, PHANO có một số suy nghĩ về vấn đề tiếp cận và trao đổi kiến thức nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi Hệ thống Lương thực thực phẩm, minh bạch, có trách nhiệm và bền vững đến năm 2030 theo Quyết định 300 ngày 28/3/2023 của Chính phủ.

Trong quá trình thực hiện Kế hoạch hành động chuyển đổi Hệ thống Lương thực thực phẩm (LTTP) ở Việt nam hiện nay có hai tiếp cận đang được triển khai song song, có tính bổ trợ cho nhau vì vậy cần xem xét tích hợp hai tiếp cận thành một tiếp cận tổng hợp: Chuyển đổi nông nghiệp sinh thái (NNST) và Chế độ ăn lành mạnh bền vững nhằm thực hiện chuyển đổi Hệ thống LTTP đạt được các mục tiêu An ninh lương thực và Dinh dưỡng, kinh tế xã hội và môi trường. Vậy hai tiếp cận này có mối quan hệ ra sao?

Hệ thống sinh thái nông nghiệp luôn phụ thuộc vào kiến thức của từng địa phương cụ thể. Hệ thống sẽ không cung cấp những quy trình cố định, thay vào đó, các hoạt động thực tiễn sinh thái nông nghiệp nên thích nghi với môi trường, xã hội, kinh tế, văn hoá và chính trị. NNST cần phải nhấn mạnh các giá trị con người và xã hội, liên quan đến giới tính và bình đẳng xã hội, cũng như việc tiếp cận việc làm tốt hơn, tất cả đều góp phần cải thiện chiều hướng của các mục tiêu phát triển bền vững.

Với định hướng trên, tiếp cận chuyển đổi NNST được Hội đồng chuyên gia quốc tế đề xuất dựa trên 10 yếu tố NNST của FAO và sự đồng thuận của cộng đồng khoa học quốc tế là một tiếp cận tổng hợp đã đề xuất 13 nguyên tắc để xác định các tác nhân xác định các hành động  chuyển đổi trong Hệ thống LTTP .Các nguyên tắc của NNST chia làm 3 nhóm nhằm (i) nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, (ii) tăng cường khả năng chống chịu của các hệ thống nông nghiệp và thực phẩm và (iii) đảm bảo công bằng xã hội giữa các tác nhân trong hệ thống.

Trong khi đó tiếp cận Chế độ ăn lành mạnh bền vững nhằm đạt được kết qủa về dinh dưỡng thông qua chuyển đổi hệ thống LTTP dựa trên các trụ cột về đảm bảo tiếp cận lương thực thực phẩm: về khối lượng, chất lượng dinh dưỡng, đa dạng và an toàn.

Cụ thể hơn Chế độ ăn uống lành mạnh bền vững bao gồm 5 nguyên tắc hành động chính: (1) Tính đầy đủ: đầy đủ về lượng của tất cả các chất dinh dưỡng thiết yếu so với yêu cầu; (2) Sự đa dạng về LTTP : trong và giữa các nhóm thực phẩm; (3) Tính điều độ: cách thức tiêu dùng thực phẩm và chất dinh dưỡng sẽ tác động đến kết quả sức khỏe kém; (4) Tính cân bằng: về lượng năng lượng và chất dinh dưỡng đa lượng; (5) Thực phẩm tiêu thụ phải đảm bảo an toàn.

PHANO trong nhiều năm qua đã huy động lực lượng các nhà khoa học thuộc các chuyên ngành lĩnh vực khác nhau tham gia tích cực trong quá trình chuyển đổi Hệ thống LTTP của Việt nam. PHANO hiện đóng vai trò là Thư ký quốc gia của Liên minh học hỏi về nông nghiệp sinh thái Đông Nam Á (AliSEA - https://ali-sea.org/).

Sứ mạng của Liên minh AliSEA là thúc đẩy sự hiểu biết rộng rãi về các khái niệm nông nghiệp sinh thái và các thành viên khẳng định mối quan tâm của họ đối với một cách tiếp cận toàn diện khi xem xét toàn bộ quá trình chuyển đổi nông nghiệp sinh thái. Với tinh thần của Nghị quyết 57, trong thời gian tới PHANO sẽ tập trung vào nghiên cứu các giải pháp thúc đẩy chuyển đổi Nông nghiệp sinh thái dựa trên 13 nguyên tắc, kết hợp với Chế độ ăn lành mạnh bền vững. 

Mời anh chị đọc bài viết chi tiết tại đây: https://nongthonvaphattrien.vn/chuyen-doi-he-thong-luong-thuc-thuc-pham-minh-bach-trach-nhiem-ben-vung-o-viet-nam-ket-hop-chat-che-chuyen-doi-nong-nghiep-sinh-thai-va-che-do-an-lanh-manh-a30743.html

Các kiến thức về Nông nghiệp sinh thái và Chế độ ăn lành mạnh bền vững nhằm đóng góp vào chuyển đổi hệ thống LTTP minh bạch, trách nhiệm, bền vững đến năm 2030 sẽ được chỉa sẻ, trao đổi rộng rãi trên các phương tiện truyền thông của PHANO. PHANO sẽ là một trong các trung tâm kiến thức về Hệ thống Lương thực thực phẩm và chuyển đổi Nông nghiệp sinh thái ở Việt nam. Đây là một trong các định hướng hoạt động chuẩn bị cho Đại hội Hội khoa học phát triển nông thôn (PHANO) vào năm 2025.