Học hỏi từ thực tiễn: Thúc đẩy nông nghiệp sinh thái và chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm tại Thanh Hóa
Trong khuôn khổ Dự án Thúc đẩy Nông nghiệp sinh thái (APP) do Cơ quan Hợp tác và Phát triển Thụy Sĩ (SDC) tài trợ, GRET điều phối, Hội Khoa học Phát triển Nông thôn Việt Nam (PHANO) và RUDEC triển khai thông qua mạng lưới ALiSEA Việt Nam, một chương trình tham quan và học tập thực tiễn dành cho hơn 20 tổ chức thành viên ALiSEA đã được tổ chức tại Thanh Hóa, với sự ủng hộ và nhất trí của chính quyền địa phương.
Trong hai ngày 30 và 31 tháng 7 năm 2026, các thành viên ALiSEA đã trực tiếp tìm hiểu và trao đổi kinh nghiệm tại HTX Tây Đô Green Farm và HTX Vườn rừng Bản Thổ, qua đó có thêm những góc nhìn thực tiễn về áp dụng các nguyên tắc nông nghiệp sinh thái, phát triển chuỗi giá trị và xây dựng sinh kế bền vững cho cộng đồng.
Từ thực hành nông nghiệp sinh thái đến phát triển chuỗi giá trị
Chương trình tại HTX Tây Đô Green Farm mở đầu bằng phần giới thiệu về mạng lưới ALiSEA và 13 nguyên tắc thực hành nông nghiệp sinh thái, cùng các câu hỏi định hướng để các thành viên trao đổi trong quá trình tham quan thực địa.
Điểm nhấn của ngày học tập là những bài học từ thực tiễn phát triển nông nghiệp sinh thái gắn với chuỗi giá trị tại HTX, từ phục hồi đất, đa dạng hóa cây trồng, tổ chức sản xuất đến chế biến, xây dựng thương hiệu và phát triển các kênh tiêu thụ nông sản sinh thái.
Thông qua tham quan đồng ruộng và các phiên trao đổi trực tiếp, các thành viên ALiSEA có cơ hội chia sẻ kinh nghiệm, đặt câu hỏi và cùng tìm kiếm những giải pháp có thể áp dụng trong các mô hình và bối cảnh khác nhau.
Anh Thanh, Giám đốc Tây Đô Green Farm, chia sẻ: “Sau chuyến tham quan học hỏi này, có thể sẽ có một số đổi mới từ những gợi ý của các chuyên gia trong đoàn ALiSEA.”
Vườn rừng Bản Thổ: Khi người trẻ trở về quê xây dựng kinh tế tập thể
Ngày học tập thứ hai đưa đoàn đến HTX Vườn rừng Bản Thổ tại khu vực Như Xuân (cũ), một vùng miền núi của Thanh Hóa, để tìm hiểu mô hình phát triển kinh tế dựa trên bảo tồn và khai thác bền vững hệ sinh thái rừng.
Một trong những câu chuyện nổi bật tại đây là hành trình của những người trẻ rời phố trở về quê hương, xây dựng mô hình kinh tế tập thể gắn với bảo tồn tài nguyên và phát triển sinh kế địa phương.
Từ những hộ nuôi ong nhỏ lẻ, HTX đã từng bước xây dựng mạng lưới liên kết với 51 hộ dân, trong đó có 21 xã viên, gần 100 nông dân, hình thành vùng nguyên liệu với hơn 1.000 đàn ong, đạt sản lượng khoảng 10 tấn mật ong mỗi năm.
Đoàn tham quan đã trực tiếp tìm hiểu mô hình nuôi ong sinh thái trong vùng lõi Vườn quốc gia Bến En, khu vườn rừng phục hồi rộng 6 ha với hệ thống cây đa tầng tán kết hợp cây dược liệu. Các thành viên cũng tìm hiểu quy trình chế biến các sản phẩm từ mật ong và dược liệu tại nhà xưởng đạt tiêu chuẩn ISO, qua đó thấy rõ cách HTX từng bước hoàn thiện chuỗi giá trị từ vùng nguyên liệu đến thị trường.
Kết nối tri thức, chia sẻ kinh nghiệm và cùng thúc đẩy chuyển đổi
Khép lại chương trình là phiên thảo luận cởi mở giữa các thành viên ALiSEA. Từ những bài học thực tiễn tại Tây Đô Green Farm và Vườn rừng Bản Thổ, các đại biểu cùng trao đổi về việc áp dụng các nguyên tắc nông nghiệp sinh thái, những khó khăn trong sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm, đồng thời chia sẻ các giải pháp nhằm nâng cao giá trị nông sản và mở rộng thị trường.
Hai ngày học tập không chỉ mang đến những kinh nghiệm thực tiễn về phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp sinh thái, mà còn cho thấy vai trò quan trọng của kinh tế tập thể và các tổ chức nông dân trong việc tạo dựng sinh kế bền vững cho cộng đồng và các hộ sản xuất quy mô nhỏ.
Quan trọng hơn, những hoạt động kết nối và học hỏi từ thực tiễn như vậy góp phần thúc đẩy việc chuyển các nguyên tắc nông nghiệp sinh thái thành những giải pháp cụ thể tại địa phương — từ cách tổ chức sản xuất, quản lý hệ sinh thái đến phát triển thị trường và sinh kế.
Đây cũng là những bước đi thiết thực trong quá trình chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm theo hướng bền vững và bao trùm, trong đó tri thức địa phương, đổi mới sáng tạo, hợp tác đa bên và vai trò chủ động của người sản xuất là những yếu tố quan trọng.
PHANO tiếp tục đồng hành cùng mạng lưới ALiSEA và các đối tác trong việc kết nối, chia sẻ tri thức và thúc đẩy các thực hành nông nghiệp sinh thái, hướng tới những hệ thống lương thực thực phẩm bền vững hơn tại Việt Nam.
