Liên kết tri thức – mở rộng hợp tác quốc tế trong chuyển đổi nông nghiệp sinh thái Việt Nam
Hành trình thực tế của đoàn công tác ALiSEA – PHANO – SPERI – ADC – ASINCV từ ngày 10 đến 12/10 vừa qua tại vùng đồi Phủ Quỳ (Nghệ An) và Hương Sơn (Hà Tĩnh) đã mở ra một cuộc đối thoại sống động giữa khoa học và thực tiễn. Chương trình diễn ra dưới sự hỗ trợ của dự án ASSET, do Cơ quan Phát triển Pháp (AFD), Liên minh châu Âu (EU) và Quỹ Môi trường Toàn cầu của Pháp (FFEM) tài trợ. Những mô hình nông nghiệp sinh thái bền vững tại đây đã mang đến minh chứng rõ nét cho con đường chuyển đổi xanh của nước nhà. Sự chủ động kết nối đa bên này khẳng định vai trò cốt lõi của hội trong việc kiến tạo tư duy mới, đồng hành cùng định hướng phát triển nông thôn toàn diện, an toàn và giàu bản sắc.
Từ mô hình thực tiễn đến chiến lược chuyển đổi hệ sinh thái xanh
Chuyến khảo sát của đoàn công tác tại hai địa bàn tiêu biểu đã cho thấy những góc nhìn thực chiến, kết hợp nhuần nhuyễn giữa KHKT hiện đại và nguồn tri thức bản địa phong phú:
1. Phủ Quỳ: Phòng thí nghiệm mở cho nông nghiệp hàng hóa xanh Tại Trung tâm Nghiên cứu Cây ăn quả và Cây công nghiệp Phủ Quỳ (thuộc ASINCV), đoàn đã tiếp cận mô hình sản xuất gắn liền với lai tạo giống thích ứng biến đổi khí hậu. Các nhà nghiên cứu của PHANO cùng các chuyên gia đã thảo luận sâu về quy trình canh tác giảm phân bón hóa học, ứng dụng chế phẩm sinh học và phương pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM). Sáng kiến từ các hộ dân như trồng xen cây họ đậu cải tạo đất hay mô hình “vườn – ao – chuồng – rừng” gắn với du lịch cộng đồng đang giúp hiện thực hóa lộ trình tái cơ cấu ngành, cung ứng nguồn sinh kế bền vững hơn.
2. HEPA Hà Tĩnh: Trường học nhân văn về lối sống bền vững Tại Trung tâm Sinh thái Nhân văn vùng cao HEPA, hướng đi “nông nghiệp nhân văn” được cụ thể hóa bằng cách canh tác thuận tự nhiên. Tại đây, đất được tái sinh thông qua mô hình hữu cơ tuần hoàn chất thải, trồng rau xen cây thuốc nam và sử dụng năng lượng tái tạo. Đại diện mạng lưới nhấn mạnh, quá trình chuyển đổi chỉ thực sự bền vững khi người nông dân được trao quyền để làm chủ công nghệ và kết nối đa bên. Đây cũng chính là đòn bẩy chiến lược được quy định rõ trong “Hướng dẫn ASEAN về nông nghiệp sinh thái” nhằm nâng cao năng lực cư dân địa phương.
Tóm lại, sự kết hợp giữa tri thức khoa học của PHANO và kinh nghiệm bản địa tại Phủ Quỳ, HEPA là bài học đắt giá cho thấy nông nghiệp sinh thái không còn là lý thuyết suông. Nhờ sự năng động của các tổ chức và sự hỗ trợ từ các mạng lưới quốc tế như ASSET hay ALiSEA, Việt Nam đang trở thành điểm sáng chuyển đổi xanh trong khu vực. Các chuyên gia khuyến nghị cần tiếp tục nhân rộng những "phòng thí nghiệm mở" này để nông dân thực sự trở thành người sáng tạo. Sự chung tay này sẽ tạo nền tảng vững chắc cho hành trình phát triển nông thôn toàn diện, giàu bản sắc và thịnh vượng. Quý độc giả có thể tham khảo thêm thông tin chuyên sâu ở phần liên quan dưới đây.