Liên minh học hỏi Nông nghiệp sinh thái Đông Nam Á
Liên minh học hỏi Nông nghiệp sinh thái Đông Nam Á (ALiSEA) là một mạng lưới mở quy tụ các bên liên quan cùng thúc đẩy chuyển đổi nông nghiệp sinh thái (NNST) ở tiểu vùng sông Mekong. Mạng lưới hoạt động theo mô hình liên minh không chính thức, đề cao quản trị có sự tham gia hướng tới hệ thống lương thực thực phẩm bền vững, lành mạnh và có khả năng chống chịu. Tại Việt Nam, với vai trò đồng hành và hỗ trợ kỹ thuật từ các tổ chức uy tín như PHANO, mạng lưới đã tạo ra một “không gian an toàn” để các tác nhân cùng kết nối, học hỏi và lan tỏa tri thức thực tiễn. Những nỗ lực này đóng góp trực tiếp vào mục tiêu nâng cao sinh kế và thúc đẩy tiến trình phát triển nông thôn toàn diện, an toàn tại 5 quốc gia trong khu vực gồm Campuchia, Lào, Việt Nam, Myanmar và Thái Lan.
Năm trụ cột hoạt động và sáu trường phái canh tác cốt lõi của ALiSEA
Mạng lưới hướng đến việc gia tăng tính hiển thị của các sáng kiến sinh thái thông qua 5 trụ cột bổ trợ chặt chẽ lẫn nhau:
1. Hệ thống 5 trụ cột vận hành chiến lược
- Chia sẻ tri thức: Khuyến khích thành viên ghi chép thực hành, đồng nghiên cứu và công bố dữ liệu mở trên cổng thông tin trực tuyến (Knowledge Hub).
- Truyền thông nâng cao nhận thức: Kết nối nông dân, người tiêu dùng và nhà hoạch định chính sách nhằm quảng bá các mô hình điển hình.
- Đối thoại và tham vấn: Tổ chức chương trình tham vấn các bên liên quan, tham gia tích cực vào các diễn đàn chính sách cấp quốc gia và khu vực.
- Nâng cao năng lực: Tổ chức các khóa đào tạo, webinars chuyên đề và các chuyến tham quan học tập trực tiếp trên đồng ruộng.
- Quỹ tài trợ nhỏ (Small Grant Facility): Từ năm 2016 đến nay đã cấp 44 khoản hỗ trợ nhỏ giúp các tổ chức thành viên có thêm nguồn lực thử nghiệm, nhân rộng đổi mới sáng tạo kỹ thuật.
Tính đến tháng 8/2025, liên minh thu hút hơn 210 thành viên vùng Mekong, riêng Việt Nam chiếm hơn 60 tổ chức bao gồm các viện nghiên cứu, hợp tác xã, doanh nghiệp tư nhân và cơ quan nhà nước.
2. Cách tiếp cận "mở" qua 6 trường phái canh tác bao trùm Một đóng góp mang tính nhận diện của liên minh là xác lập 6 dòng thực hành lớn, giúp kết nối các mô hình vốn lâu nay vận hành rời rạc:
- Nông nghiệp hữu cơ (OA).
- Canh tác bảo tồn (CA).
- Hệ thống thâm canh lúa cải tiến (SRI).
- Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM).
- Nông nghiệp tích hợp kiểu VAC (Vườn – Ao – Chuồng).
- Nông lâm kết hợp (AF).
Tại Việt Nam, mạng lưới liên tục tổ chức các buổi định hướng thành viên (Membership Orientation) và các chuỗi tọa đàm chuyên sâu nhằm giảm thiểu hóa chất trừ sâu độc hại, hướng tới hệ thống nông nghiệp minh bạch.
Tóm lại, với tinh thần “cởi mở – hợp tác – chia sẻ tri thức dựa trên bằng chứng thực tiễn”, liên minh đã khẳng định vai trò hạt nhân trong việc đồng kiến tạo nền nông nghiệp bền vững. Bằng sự hỗ trợ đắc lực từ đội ngũ chuyên gia của PHANO và khuôn khổ dự án ASSET, mạng lưới đang từng bước xây dựng lộ trình tự chủ vững chắc cho các tổ chức thành viên cấp quốc gia. Các chuyên gia khuyến nghị các đơn vị, đối tác tại Việt Nam cần tăng cường tham gia đối thoại, tận dụng hiệu quả Quỹ tài trợ nhỏ để nhân rộng các mô hình đổi mới. Đây là hành động thiết thực để hiện thực hóa cam kết phát triển nông thôn bao trùm, bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng. Quý độc giả có thể đăng ký gia nhập mạng lưới tại phần thông tin liên quan dưới đây.
https://nongthonvaphattrien.vn/lien-minh-hoc-hoi-nong-nghiep-sinh-thai-dong-nam-a-a36339.html